Rakı ‘Milli İçki’ olarak tescillendi

'Rakı'nın coğrafi işaret olarak tescillenmesi için Geleneksel Alkollü İçki Üreticileri Derneği'nin, Türk Patent Enstitüsü'ne yaptığı başvuru sonuçlandı.

Aydın inciri coğrafi işaret (menşe adı) olarak tescillendi. İşte detaylar:

Tescil Bilgileri

                •             Başvuru tarihi: 9 Aralık 2003

                •             Türk Patent Kurumu tescil tarihi: 20 Temmuz 2006 (Resmî Gazete’de ilan), resmi tescil tarihi ise 20 Ağustos 2007’dir  .

                •             Tescil türü: Menşe Adı (“origin designation”) şeklinde coğrafi işaret  .

                •             Ürün grubu: İşlenmiş ve işlenmemiş meyve/sebze olarak tanımlanmış  .

Avrupa Birliği Düzeyinde Koruma

                •             Aydın inciri, Avrupa Birliği’nde de coğrafi işaret olarak tescillendi; EU resmi sicillerinde PDO – Protected Designation of Origin (Menşe Adı) statüsündedir  .

                •             Bu statüyle ürün, AB çapında taklit ve kötüye kullanımlara karşı koruma altına alınmış durumda.

incir rakısı yapılabilir ve yapılmaktadır. Ancak burada bir ayrım yapmak gerekir:

1. Geleneksel Rakı mı, İncirden Rakı mı?

Türkiye’de bildiğimiz geleneksel rakı, genellikle üzüm veya kuru üzümden (sumadan) yapılır ve anason ile damıtılır.

                •             İncir rakısı ise bu yöntemin incirle yapılan versiyonu gibi düşünülebilir ama teknik olarak:

                •             Anasonluysa: “İncir rakısı” denebilir.

                •             Anasonsuzsa: Bu, genellikle “incir distilatı” veya halk arasında “incir boğma” diye bilinir.

2. Evde yapılan ‘İncir Rakısı’ (Boğma) Nedir?

Evde yapılan incir rakısı (veya boğma) şu şekilde yapılır:

Malzemeler:

                •             Kuru incir (olgun ve doğal olanları tercih edilir)

                •             Su

                •             Maya (bazı tariflerde eklenmez)

                •             İsteğe bağlı anason

Temel aşamalar:

                1.            Mayalama: Kuru incir parçalanır ve suyla birlikte fermente edilir (5–15 gün).

                2.            Damıtma (distilasyon): Fermente olan karışım bakır imbikte (veya ev tipi düzende) damıtılır.

                3.            Anason eklenmesi (isteğe bağlı): Geleneksel rakıya benzeyen tat istenirse sonradan anason eklenip yeniden damıtılır.

3. Yasal Durum (Türkiye için)

                •             Türkiye’de evde damıtma yoluyla alkol üretmek yasal değildir. Sadece şarap ve bira gibi fermente içkiler sınırlı miktarda evde üretilebilir.

                •             Damıtma işlemi (rakı, viski, boğma vs.) ancak ruhsatlı tesislerde yapılabilir.

4. Ticari olarak incir rakısı var mı?

Evet. Özellikle Ege Bölgesi’nde bazı butik içki üreticileri incir rakısı ya da “incir distilatı” üretip pazarlamaktadır. Örneğin:

                •             “Bodrum Rakısı” gibi bazı markalar incir bazlı rakılar üretir.

                •             Bazı üreticiler ise incir brendisi (brandy) ya da likörü olarak üretir (örneğin Fig Spirit)

Üretim alanı Türkiye Cumhuriyeti olarak belirtilen rakı, ''menşe adı'' olarak tescillendi.

Rakı, Türk Patent Enstitüsü’nün (TPE) tescil metninde, ''karakteristik özelliğini Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde yer alan doğal unsurlardan, özellikle Türkiye'de yetişen üzüm, anason ve Türkiye'de uygulanan geleneksel üretim yöntemlerinden alan üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tamamıyla Türkiye sınırları içinde yapıldığı kendine has, renksiz bir distile (damıtılmak rafine edilmek) alkollü içki'' olarak tanımlanıyor.

Rakının tadım sırasında ilk algılamada ön burunda oldukça güçlü bir anason kokusu, damakta yoğun ve dengeli anason-alkol tadının yanı sıra üzümden gelen aroma, arka damakta ise kaygan bir iz bıraktığı ifade edilerek, rakıdaki alkolün yakıcı tadının, anason aromasının şeker ve demineralize suyun etkisiyle uzaklaştırılarak dengelendiği, üzüm alkolü aromasının dengeli bir şeker oranıyla sunumunun rakıya ''geleneksel bir tat'' kazandırdığı vurgulanıyor.

Rakının ayırt edici özelliği olarak ise yalnızca suma (üzüm ve incir mayeşesinin damıtılmasıyla elde edilen bir içki alkolü) veya tarım kökenli etil alkolle karıştırılmış sumanın, 5 bin litre veya daha küçük hacimli geleneksel bakır imbiklerde, anason tohumuyla ikinci kez distile edilmesiyle sadece Türkiye'de üretilen, alkol miktarı hacmen en az yüzde 40 olan distile alkollü bir içki olması gösteriliyor.

Tescil metninde ''ikinci distilasyondan alınan toplam alkolün en az yüzde 65'inin suma olarak kullanılması geleneksel bir uygulamadır. Rakı üretiminde ikinci kez distilasyona alınan toplam alkolün en fazla yüzde 35'i tarım kökenli etil alkol olmalıdır. Rakı dışındaki herhangi bir distile alkollü içki üretiminde, tamamen veya en az yüzde 65 oranında suma kullanılmamaktadır'' deniliyor.

Rakının ülke topraklarında yaşayan çeşitli uygarlıkların kültürel mirasının bir sentezi olduğu ve özgün karakterini Türkiye'de yetişen üzüm ve anasondan aldığı vurgulanıyor.

Rakının hazırlanmasında rafine beyaz şeker kullanıldığı, şeker miktarının da ürün litresinde en fazla 10 gram olması gerektiğini belirtiyor.

Rakının diğer bir ayırt edici özelliği ise üretiminde renklendirici kullanılmamasının mevzuatla belirlenmiş olması.

Rakının denetimi, 555 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında Geleneksel Alkollü İçki Üreticileri Derneği'nin koordinasyonuyla kurulacak komisyon tarafından yılda 1 kez yapılacak.