Aydın Adnan Menderes Üniversitesi (ADÜ) akademisyenlerinin Almanya’daki Max Planck Karasal Mikrobiyoloji Enstitüsü bilim insanlarıyla birlikte yürüttüğü araştırma, uluslararası alanda önemli bir başarıya imza attı. Böceklerden hastalık taşıyan vektörlere kadar farklı canlı grupları üzerinde etkili olduğu belirlenen RXP (Rhabdopeptid) molekülüne ilişkin bilimsel çalışma, Society for Invertebrate Pathology (SIP) tarafından “Highlight of the Year 2026” (2026’nın Öne Çıkan Buluşu) ödülüne layık görüldü.
Uluslararası bilim dünyasında ses getiren başarı, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi’nin bilimsel araştırma kapasitesini ve uluslararası iş birliklerini bir kez daha gündeme taşıdı.
40 YILLIK BİLİMSEL GİZEMİN SIRRI ÇÖZÜLDÜ
“The mystery of the scavenger deterrent factor produced by Xenorhabdus and Photorhabdus bacteria has been solved” başlıklı araştırma, Hollanda’nın ’s-Hertogenbosch kentinde düzenlenen Society for Invertebrate Pathology’nin 58. toplantısında ödüllendirildi. Araştırma ekibi adına ödülü, ADÜ Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selçuk Hazır aldı.
Araştırmada, entomopatojen nematodların enfekte ederek öldürdüğü böceklerin kadavralarının diğer canlılar tarafından tüketilmesini engelleyen mekanizma incelendi. Yaklaşık 40 yıldır nedeni tam olarak açıklanamayan bu davranışın, nematodlarla simbiyotik yaşam süren Xenorhabdus ve Photorhabdus bakterilerinin ürettiği RXP molekülüyle bağlantılı olduğu ortaya konuldu.
Karıncalar, yaban arıları, sinekler, salyangozlar, balıklar, kuşlar ve fareler gibi farklı canlı gruplarının söz konusu kadavralardan uzak durmasının moleküler temeli araştırmayla aydınlatıldı.
RXP MOLEKÜLÜ DEET’TEN 100 KAT DAHA ETKİLİ
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, RXP molekülünün yaygın olarak kullanılan böcek kovucu DEET ile karşılaştırıldığında yaklaşık 100 kat daha yüksek uzaklaştırıcı etki göstermesi oldu.
Molekülün kimyasal yapısı, sentezlenme süreci ve biyolojik özellikleri ayrıntılı olarak incelendi. Sentetik olarak üretilen RXP ile gerçekleştirilen deneylerde, sivrisinek ve kene gibi hastalık taşıyan vektör canlılar üzerinde de etkili sonuçlar elde edildi.
DEET’ten farklı olarak tarımsal zararlılar üzerinde de etkili olduğu belirlenen molekülün, hem insan ve hayvan sağlığını tehdit eden hastalık taşıyıcı canlılarla mücadelede hem de tarımsal üretimde zararlı böceklerin uzaklaştırılmasında yeni olanaklar sunabileceği değerlendiriliyor.
Buluşun farklı kullanım alanlarına yönelik araştırmalar devam ederken, molekül için uluslararası patent başvurusunda da bulunuldu.
ADÜ VE MAX PLANCK ENSTİTÜSÜNDEN ULUSLARARASI İŞ BİRLİĞİ
TÜBİTAK-BMBF iş birliğiyle yürütülen araştırmada Aydın Adnan Menderes Üniversitesi’nden Prof. Dr. Selçuk Hazır, Koçarlı Meslek Yüksekokulu Öğretim Üyesi Doç. Dr. Harun Çimen, Dr. Öğr. Üyesi Şebnem Hazal Gülşen ve Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Derya Uluğ görev aldı.
Çalışma, Almanya’da faaliyet gösteren Max Planck Karasal Mikrobiyoloji Enstitüsü’nden Prof. Dr. Helge Bode ve ekibinin katılımıyla uluslararası bilimsel iş birliği çerçevesinde gerçekleştirildi.
Farklı ülkelerden bilim insanlarını bir araya getiren araştırma, temel bilimsel keşiflerin sağlık ve tarım gibi alanlarda gelecekte geliştirilebilecek uygulamalara nasıl katkı sunabileceğini de gözler önüne serdi.
REKTÖR BÜLENT KENT’TEN AKADEMİSYENLERE TEBRİK
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Bülent Kent, uluslararası ödüle layık görülen çalışmanın ödülünü üniversite adına alan Prof. Dr. Selçuk Hazır’ı makamında kabul etti.
Prof. Dr. Selçuk Hazır’ı elde edilen başarıdan dolayı tebrik eden Rektör Prof. Dr. Bülent Kent, araştırmada emeği bulunan tüm akademisyenleri kutladı.
Üniversite öğretim üyelerinin uluslararası düzeyde ses getiren bilimsel çalışmalarda yer almasının önemine dikkat çeken Rektör Kent, bu tür başarıların ADÜ’nün bilimsel üretim kapasitesine ve uluslararası görünürlüğüne önemli katkılar sunduğunu ifade etti.
BİLİMSEL BAŞARI AYDIN’IN GURURU OLDU
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi akademisyenlerinin uluslararası bilim dünyasında elde ettiği bu ödül, üniversitenin araştırma alanındaki çalışmalarının ulaştığı noktayı ortaya koydu. Yaklaşık 40 yıllık bir bilimsel sorunun çözümüne katkı sunan ve gelecekte sağlık ile tarım alanlarında yeni uygulamalara kapı aralayabilecek RXP araştırması, ADÜ’nün uluslararası bilimsel iş birlikleri açısından da önemli bir başarı olarak kayıtlara geçti.
AYYILDIZ HABER
