Orta Asya’dan Anadolu’ya göç eden Türklerin bir boy uzantısı olan Yörükler, asırlar boyu Anadolu’da iz bırakan ve kültürleriyle dikkat çeken konar göçer bir boy olmuşlardır. Konar göçer bir boy olmalarının başlıca sebepleri Orta Asya’dan kalan etki ve hayvancılık ile ilgileniyor olmalarıdır.
Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk atılımlarında büyük rol oynayan ve cephelerde kendilerini siper eden Yörüklerin kıyafet kültürünü inceledik. Günlük yaşamlarında hâlâ eskiye dönük izleri üzerlerinde barındıran ve kılık kıyafetleriyle bizlere yansıtan Yörükleri; Aydın Yörük Obaları Derneği’nin Kurucu Başkanı Hulusi Genişoğlu ile geçmişten günümüze kıyafetleriyle ele aldık.
Genişoğlu ise kasketin detaylarını aktardı: “Kasket 8 köşelidir ve her köşesinin bir anlamı bulunmaktadır. Köşelerin anlamları başlıca; mertlik, yiğitlik, cömertlik, misafirperverlik, çalışkanlık, dürüstlük, alçakgönüllülük ve en önemlisi vatanperverliktir. Türk tarihine baktığımızda bu anlamlar Türklerin her zaman kodlarında yazan davranışlardır.”
Kadınların çiçek desenleri oldukça fazla kullandığını belirten Hulusi Genişoğlu “Renkli, çiçek desenli fistanlar, işlemeli yazmalar veya çemberler takıyorlar”
Günlük çalışma hayatında giyilen kıyafetlerle özel günler ve davetlerde giyilen kıyafetlerin farkını anlatan Genişoğlu, “Özellikle kadınlarımız tarladan, bahçeden çıktıktan sonra daha renkli işlemeli kıyafetler tercih ediyorlar. Tarlada düz siyah ya da başka düz renk bir fistan giyerken, iş sonrası komşusuna veya bir davete giderken renkli, çiçek desenli fistanlar, işlemeli yazmalar veya çemberler takıyorlar. Bellerine kuşaklarını bağlarlar ve daha gösterişli, özenli şekilde davetlere katılırlar.” diye konuştu.
Yörük kültüründe en dikkat çeken aksesuar: çefye
“Desenler, renkler ve kıyafetler bizleri yansıtan en önemli detaylardır”
Günümüzde kültürlerin giderek yozlaşmasına değinen Genişoğlu, “Yörük kültürümüzün ve kıyafetlerimizin giderek ortadan kalktığını ve sadece özel günlerde dikkat çekmek amacıyla kullanıldığını görmekteyiz. Kırsal kesimlerde yaşayan Yörükler hala kılık kıyafetlerinde fazla değişikliğe gitmese de şehirde yaşayanlar için aynı şey söz konusu değil. İş tanımı ve modernleşmeyle kılık kıyafetin değişmesi zaman içerisinde tüm dünya vatandaşlarını aynı görünürlükte kıldı. Oysa kendi özümüze ve benliğimize ait olan desenler, renkler ve kıyafetler bizleri yansıtan en önemli detaylardır. O yüzden eski tip kıyafetlerimizi günlük yaşamımıza adapte etmemiz gerektiğini düşünüyorum ve bu parçaları çok değerli buluyorum.” şeklinde konuştu ve sözlerini noktaladı.
Yörük kültüründe kıyafetleri, renkleri, desenleri, anlamlarını ve bütünlüklerini anlatan Aydın Yörük Obaları Derneği’nin Kurucu Başkanı Hulusi Genişoğlu’na teşekkür ederiz.
AYYILDIZ HABER
